هەنگوین

هەنگوین چییە؟

هەنگوین ماددەیەکی خۆراکیی نیمچە شل و خەستە، کە هەنگی کرێکار لە شەیەک (نێکتار) یان شیلەی گوڵەکان و ڕووەکەکان دروستی دەکات. پرۆسەکە بەم شێوەیەیە

1. کۆکردنەوە: هەنگ شیلەی گوڵەکان دەمژێت

2. گۆڕینی کیمیایی: لەناو گەدەی هەنگەکەدا، ئەنزیمی تایبەت (وەک ئینڤەر تەیز $Invertase$) تێکەڵی شیلەکە دەبێت و شەکرە ئاڵۆزەکان دەگۆڕێت بۆ شەکرە سادەکان (گلوکۆز و فرۆکتۆز)

3. خەستکردنەوە: هەنگەکە شیلە گۆڕدراوەکە دەخاتە ناو شانەکان و بە لێدانی باڵەکانی، ئاوی زیادەی لێ دەبات و خەستی دەکاتەوە

پێکهاتە سەرەکییەکانی هەنگوین

هەنگوینی سروشتی تێکەڵەیەکی ئاڵۆزە لە زیاتر لە ١٨٠ ماددەی جیاواز، کە گرنگترینیان ئەمانەن

• شەکرەکان (٨٠%): سەرچاوەیەکی خێرای وزەن

• ئاو (١٧ - ١٨%): ئەگەر ڕێژەکەی لەوە زۆرتر بێت، هەنگوینەکە ترش دەبێت

• ئەنزیمەکان: وەک دیەستەیز و ئۆکسیدەیز، کە یارمەتی هەرس دەدەن

• ڤیتامین و کانزاکان: وەک پۆتاسیۆم، مەگنیسیۆم، کالسیۆم، و ڤیتامینەکانی (B و C)

• دژە ئۆکسانەکان: کە پارێزگاری لە خانەکانی لەش دەکەن

تایبەتمەندییە دەگمەنەکانی هەنگوینی ڕەسەن

• دژە بەکتریا: بەهۆی هەبوونی ماددەی "هایدرۆجین پیرۆکساید" و کەمیی ڕێژەی ئاو، بەکتریا ناتوانێت تێیدا بژی

• تێکنەچوون: تەنها خۆراکە لە جیهاندا کە ئەگەر بە باشی هەڵبگیرێت، بۆ سەدان ساڵ تێک ناچێت

• شەکراو (کریسیتالبوون): نیشانەی ڕەسەنایەتییە نەک خراپی، چونکە هەنگوینی سروشتی لە پلەی گەرمای نزمدا دەبەستێت

پێکهاتەکانی هەنگوین

هەنگوین تەنها گیراوەیەکی شەکری سادە نییە، بەڵکو ئاوێتەیەکی کیمیایی ئاڵۆزە کە زیاتر لە ١٨٠ بۆ ٢٠٠ ماددەی جیاواز لەخۆدەگرێت. تاقیگەکەتان دەتوانێت ئەم پێکهاتانە بە وردی دیاری بکات بۆ سەلماندنی ڕەسەنایەتی بەرهەمەکە.

لێرەدا پێکهاتە سەرەکییەکانی هەنگوین دەخەینە ڕوو:

١. شەکرەکان (نزیکەی ٨٠٪)

ئەمە بەشە سەرەکییەکەی هەنگوین پێکدەهێنێت و سەرچاوەی وزەکەیەتی:

• فرۆکتۆز (Fructose): نزیکەی ٣٨٪.

• گلوکۆز (Glucose): نزیکەی ٣١٪.

• شەکرەکانی تر: وەک سوکرۆز و ماڵتۆز بە ڕێژەیەکی کەمتر.

تێبینی: ڕێژەی فرۆکتۆز بۆ گلوکۆز دیاری دەکات کە هەنگوینەکە چەند بە خێرایی دەبەستێت (کریسیتال دەبێت).

٢. ئاو (١٧٪ - ١٨٪)

ئەمە خاڵێکی یەکلاکەرەوەیە لە کوالێتی هەنگویندا. ئەگەر ڕێژەی ئاو لە ١٨٪ بۆ ٢٠٪ زیاتر بێت، ئەوا هەنگوینەکە ئەگەری تێکچوون و ترشانی (Fermentation) زۆر دەبێت. تاقیگەکەتان لە ڕێگەی ئامێری Refractometer ئەمە دەپێوێت.

٣. ئەنزیمەکان (بزوێنەرە بایۆلۆژییەکان)

ئەمە ئەوەیە کە هەنگوین لە شەکرە دەستکردەکان جیا دەکاتەوە:

• Diastase: یارمەتی هەرسکردنی نیشاستە دەدات.

• Invertase: نێکتار دەگۆڕێت بۆ هەنگوین.

• Glucose Oxidase: ماددەی دژە بەکتریا (Hydrogen Peroxide) بەرهەم دەهێنێت.

٤. ماددە دەگمەن و سوودبەخشەکان

• ترشەکان: وەک ترشی گلوکۆنیک کە تامی هەنگوینەکە کەمێک ترش دەکات و دەیپارێزێت.

• کانزاکان: وەک پۆتاسیۆم، مەگنیسیۆم، کالسیۆم و ئاسن (ڕێژەکەیان لە هەنگوینی تۆخدا زیاترە).

• ڤیتامینەکان: بە تایبەت ڤیتامین C و کۆمەڵەی ڤیتامین B.

• دژە ئۆکسانەکان (Antioxidants): وەک فینۆڵ و فلاڤۆنۆیدەکان کە بەرگری لەش بەهێز دەکەن.